Dlaczego tata powinien czytać dziecku bajki? Zaskakujące wyniki badań

W większości polskich domów wieczorna bajka ma jedną, stałą lektorkę — mamę. Tymczasem naukowcy z Uniwersytetu Harvarda mają dla ojców zaskakującą wiadomość: gdy bajkę czyta tata, w mózgu dziecka aktywują się obszary, które nie włączają się podczas lektury mamy. I nie chodzi o to, że któraś z tych bajek jest „lepsza" — chodzi o to, że każdy rodzic opowiada ją inaczej, a dziecko potrzebuje obu tych głosów. Sprawdź, co dokładnie mówią badania i jak zamienić wieczorną lekturę w rytuał, w którym tata gra pierwsze skrzypce.

Badania Harvardu: mózg dziecka inaczej reaguje na głos taty niż na głos mamy

W badaniu Elisabeth Duursma (Harvard Graduate School of Education, 2014) naukowcy sprawdzili, jak mózg dziecka odpowiada na czytanie przez mamę i przez tatę. Okazało się, że podczas słuchania taty u dzieci aktywują się dodatkowe obszary mózgu odpowiedzialne między innymi za emocje i zapamiętywanie — obszary, które nie włączają się w ten sam sposób, gdy czyta mama. Co więcej, dzieci, którym ojcowie czytali regularnie — nawet 10 minut dziennie — osiągały wyższy iloraz językowy w wieku 3–5 lat i lepiej rozumiały czytany tekst. To jedna z tych prac naukowych, które pokazują, że „kto czyta" jest równie ważne jak „co czyta".

Tata czyta inaczej — i właśnie w tym tkwi wartość wspólnej lektury

Ojcowie czytają dzieciom w innym tempie, częściej zadają pytania, robią więcej przerw na komentarz i przeplatają historię zabawą. Dla dziecka to nie zakłócenie — to dodatkowa stymulacja językowa i emocjonalna. Maluch słyszy inne słowa, inne intonacje i uczy się, że tę samą opowieść można przeżywać na wiele sposobów. Badacze podkreślają też rolę ojca jako „ambasadora czytania": chłopcy, którzy widzą czytającego tatę, chętniej sami sięgają po książki. Wspólna lektura ojca z synem działa zatem inaczej niż ta sama książka czytana przez mamę — i obie są dziecku potrzebne. O tym, jak opowieści wspierają naukę języka, pisaliśmy szerzej w tekście o wpływie bajek na rozwój mowy.

Tata Też Czyta: dlaczego polscy ojcowie wciąż czytają za rzadko

Mimo rosnącej świadomości, to wciąż głównie mamy odpowiadają za wieczorną lekturę. Dlatego w Polsce od lat działa kampania społeczna „Tata Też Czyta" — jej czwarta edycja ruszyła w 2026 roku, a ambasadorzy kampanii przekonują, że czytanie rozwija mózg dziecka w podobnym stopniu, w jakim sport rozwija jego ciało. Kontekst dają też dane Biblioteki Narodowej ze „Stanu czytelnictwa w Polsce 2025": w ubiegłym roku co najmniej jedną książkę przeczytało 41% Polaków. To dobry punkt wyjścia, ale nawyk czytania buduje się w domu, przy dziecku, na długo przed tym, zanim samo sięgnie po lekturę. Jeśli chcesz wiedzieć, jak realnie wpłynąć na ten nawyk, zajrzyj do tekstu o roli rodzica w budowaniu nawyku czytania.

Jak zachęcić tatę do wieczornego czytania? 5 prostych pomysłów

1. Zacznij od 10 minut. Krótka historia wystarczy, by dziecko wyczekiwało kolejnego wieczoru — badanie Harvardu pokazuje, że nawet kilkanaście minut dziennie robi różnicę.

2. Niech dziecko wybiera bajkę. Poczucie sprawczości buduje zaangażowanie, a tata nie musi znać „idealnej" książki — wystarczy, że opowie ją po swojemu.

3. Zamieniajcie się rolami. Tata czyta w poniedziałki, środy i piątki, mama w pozostałe dni. Dziecko dostaje dwa różne style opowiadania, a żadne z was nie czuje presji, że „zawsze musi".

4. Wykorzystaj technologię. Jeśli tata wraca późno, może dołączyć przez telefon: wspólna, interaktywna historia to świetny sposób na bycie obecnym mimo obowiązków. O tym, jak cyfrowe rozwiązania wspierają rodziców, piszemy w tekście o technologii wspierającej czytanie oraz w artykule jak działa BajaAI.

5. Nie oceniaj stylu. Tata, który czyta zabawnie, zmienia głosy i robi przerwy na śmiech, daje dziecku coś, czego nie da nikt inny. Wspólna lektura ma być radością, a nie egzaminem.

Wieczorna bajka z tatą to inwestycja w mowę, emocje i więź

Badania nie pozostawiają wątpliwości: im więcej dorosłych czyta dziecku, tym bogatszy jest jego język, tym lepiej radzi sobie z emocjami i tym silniejsze są jego relacje. A jeśli brakuje wam pomysłu na historię? W BajaAI rodzic wspólnie z dzieckiem wybiera grupę wiekową (Maluchy 3–5, Odkrywcy 6–9 lub Starszaki 10–13), a AI podpowiada trzy pomysły na bajkę albo pozwala wpisać własny. Każda historia ma 15 rozdziałów z ilustracjami i wyborami, które dziecko podejmuje samodzielnie — tata czyta na głos, a dziecko decyduje, dokąd powędruje bohater. To gotowy materiał na wspólny wieczorny rytuał, o którym piszemy w przewodniku jak stworzyć wieczorny rytuał z bajką. Pierwsze 2 kredyty po rejestracji są gratis — wystarczy założyć konto, żeby przekonać się, jak smakuje bajka opowiedziana głosem taty. A jeśli szukacie gotowych inspiracji, zajrzyjcie do naszych bajek na dobranoc.